Türkiye Bursa 16

Orhangazi, İznik Gölü

 

Pts - pzr 8.00 - 18.00

7/24 canlı destek
 

 

Tavuk genetik çaprazlama

Avustralya Brahma & Cochin Kulübü

Tavuk Yetiştiriciliği ve Genetik Bilgileri

Luke C. Price B.Sc. (Hons)

Aşağıdaki metinde ilk başta başınızı biraz ağrıtacak bazı sözcüklere rastlayacaksınız. Ağrıyı hafifletmek için sayfanın sonuna bir terimce ekledim. Baş ağrınız devam ederse lütfen terimceyi tekrar okuyunuz, derin bir soluk alarak ilgi duyduğunuz paragrafı tekrardan okuyunuz.  

Hangi renkleri birbiriyle çaprazlayabilirim?

Bu sıkça sorulan önemli bir sorudur. Bazı renk varyeteleri birbiriyle eşlenebilir ve neticede teşhir kalitesinde renk ve renk kombinasyonları gösteren kuşlar üretilebilir. Aslında düzenli olarak bazı teşhir renklerini üretebilmek için iki farklı rengi birbiriyle eşleştirmeniz gerekir. Aşağıdaki metin, belirli bir rengi üretmek veya bir renk kalitesindeki yetiştirme karakteristiklerini geliştirmek için farklı renklerin çaprazlanması gereken noktada sadece Brahma ve Cochin yetiştiricilerine değil, tüm kümes hayvanı türlerinin yetiştiricilerine kılavuz olması amacıyla hazırlanmıştır.

 

Siyah, Blue ve Splash

İlk önce siyah, Blue ve splash türlerine bakacağız. Blue ve splash renkler siyah kuş rengine dayanır. Bunları farklı gösteren şey, Blue (B1) olarak olarak adlandırılan bir eksik dominant otozomal gendir. B1 geni için heterozigot olan bir kuş Blue ve B1 geni için homozigot (saf) olan bir kuş splash olacaktır. Blue ve Splash renkleri ton ve desen olarak önemli varyasyonlar gösterebilir; bunun bir ölçüde nedeni B1 geni ekspresyonundaki varyasyon ve aynı zamanda etkileşime girerek renk değişimine neden olabilecek diğer genlerin varlığıdır.

Blue ve Splash’ın ton ve desen varyasyonları bir yana, renk yetiştiriciliğinde daima belirli kesinlikler söz konusudur. Bu üç rengin eşleştirilmesinden beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir.

Siyah x Siyah = Tümü siyah kuşlar

Siyah x Blue = % 50 Siyah ve % 50 Blue

Siyah x Splash = % 100 Blue

Blue x Blue = % 25 Siyah, % 50 Blue ve % 25 Splash

Blue x Splash = % 50 Blue ve % 50 Splash

Splash x Splash = % 100 Splash

Yumurtadan çıkan renklerin beklenen yüzdeleri eşleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenmez, çünkü B1 geni otozomaldir (cinsiyeti belirlemede rol alan koromozomlar üzerinde değildir). Örneğin siyah bir horozla Blue tavuk çiftleştirildiğinde veya tersi olduğunda kuluçkadan beklenen renk yüzdeleri daima aynıdır.

Siyah ve Çizgili

Şimdi, cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme bağlamında Siyah ve Çizgili türlere bakalım. Cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme noktasında çizgili bir kuş, temelde, Çizgilendirme (Barring-B) geni olarak adlandırılan, cinsiyete-bağlı bir dominant gene sahip siyah bir kuştur. B geni için heterozigot olan bir kuş çizgili olacaktır ve B geni için homozigot (saf) olan bir kuş da çizgili olmakla birlikte, homozigot kuş gen dozajı etkisinden dolayı daha geniş beyaz şeritlere sahip olacaktır (yani B geninin iki kopyası siyah kuştaki beyaz şeritlenmenin boyutunu büyütecektir). Burada hatırlanması gereken karmaşık nokta, erkeklerin iki B geni kopyası varken, dişilerin sadece bir kopyaya sahip olmasıdır. Dişiler sadece bir B genine sahip olabildiğinden dolayı, bunlar heterozigot olarak değil hemizigot olarak adlandırılırlar.

Bunun nedeni B geninin, bireyin cinsiyetini tayin eden ve cinsiyet kromozomu olarak tanımlanan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu W ve Z olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W kromozomuna (ZW) ve erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş olan Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlardaki cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu kromozomların eşlenişi cinsiyetler arasında tersine yönlüdür. Dolayısıyla insan dişiler iki X kromozomuna (XX) sahipken, erkekler X ve Y kromozomuna (XY) sahiptir ve Y kromozomu küçük olup, daha az genetik bilgi taşır.  

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyeti homogametik cinsiyet olarak ve cinsiyet kromozomunun her tipinden sadece birini taşıyan cinsiyeti heterogametik cinsiyet olarak adlandırırız.

Cinsiyetle-bağlantılı çizgili kuşların hepsi aynı çizgi desenine sahip değildir. Birçok gen kombinasyonu bir çizgili kuşa farklı görünüşler kazandıracak şekilde bir araya gelebilir. Örneğin, teşhir kalitesinde Plymouth Rock cinsinin üzerindeki çizgiler temiz ve düzenliyken, guguk kuşunun üzerindeki çizgi deseni genellikle belirsiz ve düzensizdir. Bu çeşitlilik aynı genetik mutasyonun farklı genetik arkaplanlardaki ekspresyonunun değişkenlik göstermesinden ileri gelir.

Terminolojiyi basitleştirmek için, homozigot çizgili erkekleri iki çizgili erkekler, heterozigot çizgili erkekleri tek çizgili erkekler olarak ve hemizigot çizgili dişileri çizgili dişiler olarak adlandıracağım. Bu renklerin eşleştirilmesinden beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir:

Siyah x Siyah = % 100 siyah erkekler ve dişiler

Siyah erkek x Çizgili dişi = % 100 tek çizgili erkekler x % 100 siyah dişiler

Tek çizgili erkek x siyah dişi = % 50 tek çizgili erkekler ve çizgili dişiler ve % 50 siyah erkekler ve dişiler

Tek çizgili erkek x çizgili dişi = % 25 tek çizgili erkekler, % 25 iki çizgili erkekler, % 25 çizgili dişiler ve % 25 siyah dişiler

İki çizgili erkek x siyah dişi = % 100 tek çizgili erkekler ve % 100 çizgili dişiler

İki çizgili erkek x çizgili dişi = % 100 iki çizgili erkekler ve % 100 çizgili dişiler

Light, Light Blue, Buff Columbian, Blue Buff Columbian

Lightlar, Blue Lightlar, Buff Columbianlar ve Blue Buff Columbianlar iki baskın genin varlığı veya yokluğu temelinde üretilir. Bunlar otozomal, eksik baskın gen Blue (Bl) ve cinsiyetle-bağlantılı gen Silver (S) genleridir. Bl ve S genlerinin alternatifleri bl (siyah) ve s (Gold) genleridir. Light ve Blue Light ile Buff Columbianlar ve Blue Buff Columbianlar arasındaki eşleştirmelerden beklenen sonuçlar, maviyle siyahın eşleştirilmesinden beklenen sonuçla aynıdır. Bu sonuçlar aşağıda listelenmiştir.

Light x Light = % 100 Light

Light x Blue Light = % 50 Light ve % 50 Blue Light

Light x Splash Light = % 100 Blue Light

Blue Light x Blue Light = % 25 Light, % 50 Blue Light ve % 25 Splash Light

Blue Light x Splash Light = % 50 Blue Light ve % 50 Splash Light

Splash Light x Splash Light = % 100 Splash Light

Splash Light tavuklar aşağı yukarı beyaz görünümlüdür, genellikle boyun dairesi etrafında ve kuyruk civarında, genetik karakterleri hakkında ipucu veren bazı açık mavi tüylere veya tüy kısımlarına sahiptir.

Buff Columbian x Buff Columbian = % 100 Buff Columbian

Buff Columbian x Blue Buff Columbian = % 50 Buff Columbian ve % 50 Blue Buff Columbian

Buff Columbian x Splash Buff Columbian = % 100 Blue Buff Columbian

Blue Buff Columbian x Blue Buff Columbian = % 25 Buff Columbian, % 50 Blue Buff Columbian ve % 25 Splash Buff Columbian

Blue Buff Columbian x Splash Buff Columbian = % 50 Blue Buff Columbian ve % 50 Splash Buff Columbian

Splash Buff Columbian x Splash Buff Columbian = % 100 Splash Buff Columbian

Splash Buff Columbian tavukların boyun dairesi, kuyruk ve esas uçuş tüylerinin bir kısmı beyaz görünüme sahiptir, ancak genel olarak yer yer mavi renkli kimi tüyler ve tüy kısımları da belirecektir.

B1 geni otozomal (cinsiyetin belirlenmesinde rol oynamayan kromozomlar üzerinde konumlandırılmış) olduğundan dolayı, kuluçkadan çıkması beklenen renk oranları çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenmez. Örneğin bir siyah horoz bir mavi tavukla çiftleştirildiğinde ve tersi durumda kuluçkada beklenen renk oranları hep aynı olacaktır.

Çiftleştirilen renklerden beklenen renk oranlarının çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkileneceği durum, cinsiyetle-bağlantılı Silver (S) ve onun mukabili Gold (s) genlerini taşıyan kuşların çiftleştirildiği durumdur. Örneğin Buff Columbian tavuklar Lightlar ile çaprazlandığında ve tersi durumda beklenen budur. Aynısı Blue Buff Columbianlar, Blue Lightlar ve diğer kombinasyonlar için de geçerlidir. Bu gibi çaprazlamalardan beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir.

Light erkek x Buff Columbian dişi = % 100 Light (gizli Buff) erkekler x % 100 Light dişiler

Buff Columbian erkek x Light dişi = % 100 Light (gizli Buff) erkekler ve % 100 Buff Columbian dişiler

Light erkek (gizli Buff) x Light dişi = % 25 Light erkekler, % 25 Light erkekler (gizli Buff), % 25 Light dişiler ve % 25 Buff Columbian dişiler

Light erkek (gizli Buff) x Buff Columbian dişi = % 25 Buff Columbian erkekler, % 25 Light erkekler (gizli Buff), % 25 Light dişiler ve % 25 Buff Columbian dişiler

Light erkekler (gizli Buff), Silver geni alternatifi olan Gold genine baskın olduğundan dolayı Light erkek gibi görünecektir. Dolayısıyla Silver ve Gold için heterozigotlar Light gibi görünürler. Öte yandan, zaman zaman özellikle boyun, sırt ve kanat bölgesindeki tüylere Gold “sızıntısı” olabilir. Bu kesinlikle olacak diye bir kaide yoktur ve sıklıkla Light erkekler (gizli Buff) saf Light erkek gibi görülebilir. Bu durumda, erkeklerin genetik karakteristiği, kendisi Light dişiyle çiftleştirilmiş olmasına rağmen dişi evlatlarından bazılarının Buff Columbian olarak çıkması halinde ancak fenotipte kendini gösterir. İlk bakışta, bu çaprazlamaların sonuçları tuhaf gibi görünebilir, fakat cinsiyetle-bağlantılı genlerin kalıtımı düşünüldüğünde bu sonucun mantıklı olduğu görülür. Hatırlayınız, erkekler Silver veya Gold geninin iki kopyasını veya bu iki genin bir kombinasyonu taşıyabilirken, dişiler bu alternatiflerden sadece birine sahip olabilir. Dişiler sadece bir Silver veya bir Gold genini taşıyabildiklerinden dolayı, bunlar, hemizigot olarak adlandırılıp, heterozigot değildirler.        

Bunun nedeni, Silver ve Gold genlerinin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu kromozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet kromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Dark, Blue Dark, Partridge ve Blue Partridge

Darklar, Blue Darklar, Partridge ve Blue Partridge arasındaki renk farkları iki baskın genin varlığı veya yokluğu üzerinden belirlenir; bunlar otozomal, eksik baskın gen Blue (Bl) ve cinsiyetle-bağlantılı gen Silver (S)’tür. Bl ve S genlerinin alternatifleri bl (siyah) ve s (Gold) genleridir. Dark ve Blue Dark ile Partridge ve Blue Partridge arasındaki eşleştirmelerden beklenen sonuçlar, maviyle siyahın eşleştirilmesinden beklenen sonuçla aynıdır. Bu sonuçlar aşağıda listelenmiştir.  

Dark x Dark = % 100 Dark

Dark x Blue Dark = % 50 Dark ve % 50 Blue Dark

Dark x Splash Dark = % 100 Blue Dark

Blue Dark x Blue Dark = % 25 Dark, % 50 Blue Dark ve % 25 Splash Dark

Blue Dark x Splash Dark = % 50 Blue Dark ve % 50 Splash Dark

Splash Dark x Splash Dark = % 100 Splash Dark

Splash Dark erkekler Blue’den üretilmiş bir Splash’a benzer görünmekle birlikte, genellikle ağırlıklı olarak beyaz renkli kuşta yer yer açık Blue tüyler veya tüy kısımları şeklinde bir görünüme sahip olacaktır.

Partridge x Partridge = % 100 Partridge

Partridge x Blue Partridge = % 50 Partridge ve % 50 Blue Partridge

Partridge x Splash Partridge = % 100 Blue Partridge

Blue Partridge x Blue Partridge = % 25 Partridge, % 50 Blue Partridge ve % 25 Splash Partridge

Blue Partridge x Splash Partridge = % 50 Blue Partidge ve % 50 Splash Partidge

Splash Partridge x Splash Partridge = % 100 Splash Partridge

Splash Partridge erkekleri Pile erkek gibi görünecektir, fakat bazı tüyleri veya tüy kısımları beyaz yerine açık mavi veya mavi olacaktır. Dişi Splash Partridge çoğunlukla beyaz görünecek, fakat bazı tüylerde kırmızı desenler ve yine bazılarında açık mavi veya mavi yamalar bulunacaktır.  

B1 geni otozomal olduğundan (cinsiyeti belirlemede rol almayan kromozomlar üzerinde bulunduğundan) kuluçkadan çıkan renklerde beklenen yüzdelik oranlar çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenmez. Örneğin, siyah bir horoz mavi bir tavukla çiftleştirilebilir veya tersi olabilir ve bu durumda yavruda beklenen renk oranları hiç değişmez.

Çiftleştirilen renklerden beklenen renk oranlarının çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkileneceği durum, cinsiyetle-bağlantılı Silver (S) ve onun mukabili Gold (s) genlerini taşıyan kuşların çiftleştirildiği durumdur. Örneğin bir Partridge ile Dark çaprazlandığında ve tersi durumda beklenen budur. Aynısı Blue Partridge, Blue Darklar ve diğer kombinasyonlar için de geçerlidir. Bu gibi çaprazlamalardan beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir.

Dark erkek x Partridge dişi = % 100 Dark (gizli Partridge) erkekler x % 100 Dark dişiler

Partridge erkek x Dark dişi = % 100 Dark (gizli Partridge) erkekler ve % 100 Partridge dişiler

Dark erkek (gizli Partridge) x Dark dişi = % 25 Dark erkekler, % 25 Dark erkekler (gizli Partridge), % 25 Dark dişiler ve % 25 Partridge dişiler

Dark erkek (gizli Partridge) x Partridge dişi = % 25 Partridge erkekler, % 25 Dark erkekler (gizli Partridge), % 25 Dark dişiler ve % 25 Partridge dişiler

Dark erkekler (gizli Partridge), Silver geni alternatifi olan Gold genine baskın olduğundan dolayı Dark erkek gibi görünecektir. Dolayısıyla Silver ve Gold için heterozigotlar Dark gibi görünürler. Öte yandan, zaman zaman özellikle boyun, sırt ve kanat bölgesindeki tüylere Gold “sızıntısı” olabilir. Bu kesinlikle olacak diye bir kaide yoktur ve sıklıkla Dark erkekler (gizli Partridge) saf Dark erkek gibi görülebilir. Bu durumda, erkeklerin genetik karakteristiği, kendisi Dark dişiyle çiftleştirilmiş olmasına rağmen dişi evlatlarından bazılarının Partridge olarak çıkması halinde ancak fenotipte kendini gösterir. İlk bakışta, bu çaprazlamaların sonuçları tuhaf gibi görünebilir, fakat cinsiyetle-bağlantılı genlerin kalıtımı düşünüldüğünde bu sonucun mantıklı olduğu görülür. Hatırlayınız, erkekler Silver veya Gold geninin iki kopyasını veya bu iki genin bir kombinasyonu taşıyabilirken, dişiler bu alternatiflerden sadece birine sahip olabilir. Dişiler sadece bir Silver veya bir Gold genini taşıyabildiklerinden dolayı, bunlar hemizigot olarak adlandırılıp, heterozigot değildirler.          

Bunun nedeni, Silver ve Gold genlerinin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu krmozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet kromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Golden Crele ve Partridge

Şimdi, cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme bağlamında Partridge ve Golden Crele  türlerine bakalım. Cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme noktasında bir Golden Crele  kuşu, esas olarak, Çizgilendirme (Barring-B) geni olarak adlandırılan, cinsiyete-bağlı bir dominant gene sahip bir Partridge kuştur. B geni için heterozigot olan bir kuş Golden Crele  olacaktır ve B geni için homozigot (saf) olan bir kuş da Golden Crele  olmakla birlikte, homozigot kuş gen dozajı etkisinden dolayı daha geniş beyaz şeritlere sahip olacaktır (yani B geninin iki kopyası siyah kuştaki beyaz şeritlenmenin boyutunu büyütecektir). Burada hatırlanması gereken karmaşık nokta, erkeklerin iki B geni kopyası varken, dişilerin sadece bir kopyaya sahip olabilmesidir. Dişiler sadece bir B genine sahip olabildiğinden dolayı, bunlar heterozigot olarak değil hemizigot olarak adlandırılırlar.

Bunun nedeni, B geninin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu krmozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet kromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Cinsiyetle-bağlantılı çizgili Golden Crele  kuşların hepsi aynı çizgi desenine sahip değildir. Birçok gen kombinasyonu bir çizgili kuşa farklı görünüşler kazandıracak şekilde bir araya gelebilir. Örneğin, sergi sınıfı Plymouth Rock cinsinin üzerindeki çizgiler temiz ve düzenliyken, guguk kuşunun üzerindeki çizgi deseni genellikle belirsiz ve düzensizdir. Bu çeşitlilik aynı genetik mutasyonun farklı genetik arkaplanlardaki ekspresyonunun değişkenlik göstermesinden ileri gelir.

Terminolojiyi basitleştirmek için, homozigot Golden Crele  erkekleri iki çizgili erkekler, heterozigot Golden Crele  erkekleri tek çizgili erkekler olarak ve hemizigot Golden Crele  dişileri Golden Crele  dişiler olarak adlandıracağım. İki kere çizgili Golden Crele erkekler, yetiştiricilik amaçları için uygun olmakla birlikte, süs ve teşhir amaçları için uygun değildir, zira daha geniş çizgi deseni bunların renginin standartta öngörülen renkten sapmasına neden olur. Bu renklerin eşleştirilmesinden beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir:

Partridge x Partridge = % 100 Partridge erkekler ve dişiler

Partridge erkek x Golden Crele dişi = % 100 tek çizgili Golden Crele erkekler x % 100 Partridge dişiler

Tek Çizgili Golden Crele erkek x Partridge dişi = % 50 tek Çizgili Golden Crele erkekler ve Golden Crele dişiler ve % 50 Partridge erkekler ve dişiler

Tek Çizgili Golden Crele erkek x Golden Crele dişi = % 25 tek Çizgili Golden Crele erkekler, % 25 iki Çizgili Golden Crele erkekler, % 25 Golden Crele dişiler ve 25% Partridge dişiler

İki Çizgili Golden Crele erkek x Partridge dişi = % 100 tek Çizgili Golden Crele erkekler ve % 100 Golden Crele dişiler

İki Çizgili Golden Crele erkek x Golden Crele dişi = % 100 iki Çizgili Golden Crele erkekler ve % 100 Golden Crele dişiler

Silver Crele ve Dark

Şimdi, cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme bağlamında Dark ve Silver Crele türlerine bakalım. Cinsiyetle-bağlantılı çizgilendirme noktasında bir Silver Crele kuşu, esas olarak, Çizgilendirme (Barring-B) geni olarak adlandırılan, cinsiyete-bağlı bir dominant gene sahip bir Dark kuştur.

B geni için heterozigot olan bir kuş Silver Crele olacaktır ve B geni için homozigot (saf) olan bir kuş da Silver Crele olmakla birlikte, homozigot kuş gen dozajı etkisinden dolayı daha geniş beyaz şeritlere sahip olacaktır (yani B geninin iki kopyası Partridge arkaplan rengi üzerindeki beyaz şeritlenmenin boyutunu büyütecektir). Burada hatırlanması gereken karmaşık nokta, erkeklerin iki B geni kopyası varken, dişilerin sadece bir kopyaya sahip olabilmesidir. Dişiler sadece bir B genine sahip olabildiğinden dolayı, bunlar heterozigot olarak değil hemizigot olarak adlandırılırlar.

Bunun nedeni, B geninin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu krmozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet kromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Cinsiyetle-bağlantılı çizgili Silver Crele  kuşların hepsi aynı çizgi desenine sahip değildir. Birçok gen kombinasyonu bir çizgili kuşa farklı görünüşler kazandıracak şekilde bir araya gelebilir. Örneğin, teşhir kalitesinde Plymouth Rock cinsinin üzerindeki çizgiler temiz ve düzenliyken, guguk kuşunun üzerindeki çizgi deseni genellikle belirsiz ve düzensizdir. Bu çeşitlilik aynı genetik mutasyonun farklı genetik arkaplanlardaki ekspresyonunun değişkenlik göstermesinden ileri gelir.

Terminolojiyi basitleştirmek için, homozigot Silver Crele  erkekleri iki çizgili erkekler, heterozigot Silver Crele  erkekleri tek çizgili erkekler olarak ve hemizigot Silver Crele  dişileri Silver Crele  dişiler olarak adlandıracağım. İki kere çizgili Silver Crele erkekler, yetiştiricilik amaçları için uygun olmakla birlikte, süs ve teşhir amaçları için uygun değildir, zira daha geniş çizgi deseni bunların renginin standartta öngörülen renkten sapmasına neden olur. Bu renklerin eşleştirilmesinden beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir:

Dark x Dark = % 100 Partridge erkekler ve dişiler

Dark erkek x Silver Crele dişi = % 100 tek Çizgili Silver Crele erkekler x % 100 Dark dişiler

Tek Çizgili Silver Crele erkek x Dark dişi = % 50 tek Çizgili Silver Crele erkekler ve Silver Crele dişiler ve % 50 Dark erkekler ve dişiler

Tek Çizgili Silver Crele erkek x Silver Crele dişi = % 25 tek Çizgili Silver Crele erkekler, % 25 iki Çizgili Silver Crele erkekler, % 25 Silver Crele dişiler ve % 25 Dark dişiler

İki Çizgili Silver Crele erkek x Dark dişi = % 100 tek Çizgili Silver Crele erkekler ve % 100 Silver Crele dişiler

İki Çizgili Silver Crele erkek x Silver Crele dişi = % 100 iki Çizgili Silver Crele erkekler ve % 100 Silver Crele dişiler

Beyaz Laced Gold (Buff Laced) ve Gold Laced

Şimdi Buff Laced ve Gold Laced cinslerine bakacağız. Buff Laced rengi, gold laced kuşu temel alır. Her iki renk de cinsiyetle-bağlantılı gold (s) geninin saf olmasını gerektirir. Bu iki renk desenini farklı gösteren şey, Baskın Beyaz (I) olarak olarak adlandırılan bir eksik dominant otozomal gendir. I geni için heterozigot olan bir kuş daha az miktarda ömelanin (siyah renk pigmenti) taşırken, I geni için homozigot (saf) olan bir kuş genellikle hiç ömelanin ve solgun feomelanin (kırmızı pigment) göstermeyecektir. Buff Laced ve I geni için homozigot olan Buff Laced renkleri desen olarak önemli varyasyonlar gösterebilir; bunun bir ölçüde nedeni I geni ekspresyonundaki varyasyon ve ayrıca renk değişikliği doğuracak şekilde etkileşime girebilecek Blue (B1) gibi diğer genlerin varlığıdır, zira bu gen saf olduğunda, I geninin heterozigot olması halinde “sızıntı” yapan siyah pigmentin uzaklaştırılmasına katkı yapabilir. I geni için homozigot olan Buff Laced kuşlar (yani ‘saf I’), renk desenini tahrip eden kırmızı pigment solmasından dolayı teşhir için uygun değildir.

Buff Laced’de siyah pigmentinin ekspresyonundaki varyasyon ihmal edildiğinde, Gold Laced’den Buff Laced yetiştirme noktasında daima bazı kesinlikler söz konusudur. Bu iki rengin çiftleştirilmesinden beklenen sonuçlar aşağıda sıralanmıştır.

Gold Laced x Gold Laced = Tümü Gold Laced kuşlar

Gold Laced x Buff Laced = % 50 Gold Laced ve % 50 Buff Laced

Gold laced x Buff Laced (saf I) = % 100 Buff Laced

Buff Laced x Buff Laced = % 25 Gold Laced, % 50 Buff Laced ve % 25 Buff Laced (saf I)

Buff Laced x Buff Laced (saf I) = % 50 Buff Laced ve % 50 Buff Laced (saf I)

Buff Laced (saf I) x Buff Laced (saf I) = % 100 Buff Laced (saf I)

I geni otozomal olduğundan (cinsiyeti belirlemede rol almayan kromozomlar üzerinde bulunduğundan) kuluçkadan çıkan renklerde beklenen yüzdelik oranlar çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenmez. Örneğin, bir Buff Laced horoz bir Gold Laced tavukla çiftleştirilebilir veya tersi olabilir ve her iki durumda da yavruda beklenen renk oranları hiç değişmez.

Silver Laced ve Blue Laced Silver, Gold Laced ve Blue Laced gold

Silver Laced, Blue Laced Silver, Gold Laced ve Blue Laced Gold arasındaki renk farkları iki baskın genin varlığı veya yokluğu üzerinden belirlenir; bunlar otozomal, eksik baskın gen Blue (Bl) ve cinsiyetle-bağlantılı gen Silver (S)’dır. Bl ve S genlerinin alternatifleri sırasıyla bl (siyah) ve s (Gold) genleridir. Silver Laced ve Blue Laced Silver ve Gold Laced ve Blue Laced Gold arasındaki eşleştirmelerden beklenen sonuçlar, maviyle siyahın eşleştirilmesinden beklenen sonuçla aynıdır. Bu sonuçlar aşağıda listelenmiştir.  

Silver Laced x Silver Laced = % 100 Silver Laced

Silver Laced x Blue Laced Silver = % 50 Silver Laced ve % 50 Blue Laced Silver

Silver Laced x Splash Silver Laced = % 100 Blue Laced Silver

Blue Laced Silver x Blue Laced Silver = % 25 Silver Laced, % 50 Blue Laced Silver ve % 25 Splash Silver Laced

Blue Laced Silver x Splash Silver Laced = % 50 Blue Laced Silver ve % 50 Splash Silver Laced

Splash Silver Laced x Splash Silver Laced = % 100 Splash Silver Laced.

Splash Silver Laced tavuklar aşağı yukarı beyaz görünümlü olacaktır; genellikle boyun dairesi etrafında ve kuyruk civarında, genetik karakterleri hakkında ipucu veren bazı açık mavi tüylere veya lekelere sahip olacaktır.

Gold Laced x Gold Laced = % 100 Gold Laced

Gold Laced x Blue Laced Gold = % 50 Gold Laced ve % 50 Blue Laced Gold

Gold Laced x Splash Gold Laced = % 100 Blue Laced Gold

Blue Laced Gold x Blue Laced Gold = % 25 Gold Laced, % 50 Blue Laced Gold ve % 25 Splash Gold Laced

Blue Laced Gold x Splash Gold Laced = % 50 Blue Laced Gold ve % 50 Splash Gold Laced

Splash Gold Laced x Splash Gold Laced = % 100 Splash Gold Laced

Splash Gold Laced tavukların boyun tüyleri, kuyruk ve sırt desenleri Buff Laced’e benzer şekilde beyaz görünecektir, fakat genellikle bazı tüyleri veya tüy kısımları beyaz yerine açık mavi veya mavi olacaktır. Dişi Splash Partridge çoğunlukla beyaz görünecek, fakat bazı tüylerde kırmızı desenler ve yine bazılarında açık mavi veya mavi yamalar bulunacaktır.  

B1 geni otozomal olduğundan (cinsiyeti belirlemede rol almayan kromozomlar üzerinde bulunduğundan) kuluçkadan çıkan renklerde beklenen yüzdelik oranlar çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenmez. Örneğin, siyah bir horoz mavi bir tavukla çiftleştirilebilir veya tersi olabilir ve her durumda yavruda beklenen renk oranları hiç değişmez.

Çiftleştirilen renklerden beklenen renk oranlarının çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkileneceği durum, cinsiyetle-bağlantılı Silver (S) ve onun mukabili Gold (s) genlerini taşıyan kuşların çiftleştirildiği durumdur. Örneğin Gold Laced tavuklar Silver Laced ile çaprazlandığında ve tersi durumda beklenen budur. Aynısı Blue Laced Gold, Blue Laced Silver ve diğer kombinasyonlar için de geçerlidir. Bu gibi çaprazlamalardan beklenen sonuçlar aşağıda listelenmiştir.

Silver Laced erkek x Gold Laced dişi = % 100 Silver Laced (gizli Gold) erkekler x % 100 Silver Laced dişiler

Gold Laced erkek x Silver Laced dişi = % 100 Silver Laced (gizli Gold) erkekler ve % 100 Gold Laced dişiler

Silver Laced erkek (gizli Gold) x Silver Laced dişi = % 25 Silver Laced erkekler, % 25 Silver Laced erkekler (gizli Gold), % 25 Silver Laced dişiler ve % 25 Gold Laced dişiler

Silver Laced erkek (gizli Gold) x Gold Laced dişi = % 25 Gold Laced erkekler, % 25 Silver Laced erkekler (gizli Gold), % 25 Silver Laced dişiler ve % 25 Gold Laced dişiler

Silver Laced erkekler (gizli Gold), Silver geni alternatifi olan Gold genine baskın olduğundan dolayı Silver Laced erkek gibi görünecektir. Dolayısıyla Silver ve Gold için heterozigotlar Silver Laced gibi görünürler. Öte yandan, Şeritli türlerde zaman zaman özellikle boyun, sırt, kıç ve kanat bölgesindeki tüylere gold “sızıntısı” olabilir. Bu kesinlikle olacak diye bir kaide yoktur ve zaman zaman Silver Laced erkekler (gizli Gold) saf Silver Laced erkek gibi görülebilir. Bu durumda, erkeklerin genetik karakteristiği, kendisi Silver Laced dişiyle çiftleştirilmiş olmasına rağmen dişi evlatlarından bazılarının Gold Laced olarak çıkması halinde ancak fenotipte kendini gösterir. İlk bakışta, bu çaprazlamaların sonuçları tuhaf gibi görünebilir, fakat cinsiyetle-bağlantılı genlerin kalıtımı düşünüldüğünde bu sonucun mantıklı olduğu görülür. Hatırlayınız, erkekler Silver veya Gold geninin iki kopyasını veya bu iki genin bir kombinasyonu taşıyabilirken, ucuzreplikasaat dişiler bu alternatiflerden sadece birine sahip olabilir. Dişiler sadece bir Silver veya bir Gold genini taşıyabildiklerinden dolayı, bunlar, hemizigot olarak adlandırılıp, heterozigot değildirler.  

Bunun nedeni, Silver ve Gold genlerinin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu krmozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet kromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Birchin (Silver Birchin) ve Brown Red (Gold Birchin)

Şimdi cinsiyetle-bağlantılı Silver ve Gold bağlamında Birchin ve Brown Red cinslerine bakalım.

Cinsiyetle-bağlantılı gen Silver (S) ve onun mukabili gold (s) genlerini taşıyan kuşların işin içine girdiğinde, yumurtadan çıkan renklerin beklenen yüzdeleri çiftleştirilen kuşların cinsiyetinden etkilenecektir. Örneğin Birchin horozlar Brown red tavuklarla çiftleştirildiğinde veya tersi durumda olay budur. Aynısı Blue Birchin, Blue Brown Red ve diğer kombinasyonlar için de geçerlidir. Bu gibi çaprazlamalardan beklenen sonuçlar aşağıda sıralanmıştır.

Birchin erkek x Brown Red dişi = % 100 Birchin (gizli Gold) erkekler x % 100 Birchin dişiler

Brown Red erkek x Birchin dişi = % 100 Birchin (gizli Gold) erkekler ve 100% Brown Red dişiler

Birchin erkek (gizli Gold) x Birchin dişi = % 25 Birchin erkekler, % 25 Birchin erkekler (gizli Gold), % 25 Birchin dişiler ve % 25 Brown Red dişiler

Birchin erkek (gizli Gold) x Brown Red dişi = % 25 Brown Red erkekler, % 25 Birchin erkekler (gizli Gold), % 25 Birchin dişiler ve % 25 Brown Red dişiler

Birchin erkekler (gizli Gold), Silver geni alternatifi olan Gold genine baskın olduğundan dolayı Birchin erkek gibi görünecektir. Dolayısıyla Silver ve Gold için heterozigotlar Birchin gibi görünecektir. Öte yandan, zaman zaman özellikle boyun, sırt ve kanat bölgesindeki tüylere “gold” “sızıntısı” olabilir. Bu kesinlikle olacak diye bir kaide yoktur ve sıklıkla Birchin  erkekler (gizli Gold) saf Birchin  erkek gibi görülebilir. Bu durumda, erkeklerin genetik karakteristiği, kendisi Birchin  dişiyle çiftleştirilmiş olmasına rağmen dişi evlatlarından bazılarının Brown Red olarak çıkması halinde ancak fenotipte kendini gösterir. İlk bakışta, bu çaprazlamaların sonuçları tuhaf gibi görünebilir, fakat cinsiyetle-bağlantılı genlerin kalıtımı düşünüldüğünde bu sonucun mantıklı olduğu görülür. Hatırlayınız, erkekler Silver veya Gold geninin iki kopyasını veya bu iki genin bir kombinasyonu taşıyabilirken, dişiler bu alternatiflerden sadece birine sahip olabilir. Dişiler sadece bir Silver veya bir Gold genini taşıyabildiklerinden dolayı, bunlar, hemizigot olarak adlandırılıp, heterozigot değildirler.          

Bunun nedeni, Silver ve Gold genlerinin, cinsiyeti tayin eden ve cinsiyet kromozomları olarak adlandırılan kromozomlar üzerinde bulunmasıdır. Tavuklardaki iki cinsiyet kromozomu Z ve W olarak adlandırılır. Dişiler Z ve W  (ZW) kromozomuna sahip iken, erkekler iki Z kromozomuna (ZZ) sahiptir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve daha geniş Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz. İnsanlarda cinsiyet kromozomları X ve Y olarak adlandırılır ve bu krmozomlar cinsiyetler arasında yukarıdakinin tersi yöndedir. Yani insan dişiler iki X kromozomuna (XX), erkekler ise X ve Y kromozomuna (XY) sahip olup, Y kromozomu küçüktür ve daha az genetik bilgi taşır.        

Aynı cinsiyet kromozomunun iki kopyasını taşıyan cinsiyet homogametik cinsiyet olarak adlandırılırken, iki cinsiyet koromozomu tipinden de birer tane taşıyan cinsiyet heterogametik cinsiyet olarak adlandırılır.

Çalışmanın devamı gelecektir, bizi izlemeye devam edin. Son güncelleme 02/07/2015.

 

Terimce

Otozomlar: Cinsiyetin belirlenmesinde rol almayan kromozomlar

Allel: bir genin alternatif bir formu

Kromozom: Bir hücrede DNA’nın fiziksel olarak organize olmuş bir formudur. Tavuk 38 çift otozoma ve bir çift cinsiyet kromozomuna sahiptir.

Diploid: Her kromozom tipinden bir çifte sahip olan.

Baskın: Bir heterozigot organizmada fenotipi üreten alel.

Ekspresyon: Bir gendeki bir bilginin bir işlevsel gen ürününe dönüştürüldüğü süreçtir.

Gametler: Yarı-kromozomlu üreme hücreleri; erkeklerde spermler, dişilerde yumurtalar.

Genotip: Bir organizmanın genetik yapısı.

Haploid (yarı-kromozomlu): kromozomlar tek bir kümesine sahip olan.

Heterozigot: Belirli bir lokusta iki farklı alele sahip olan (heterozigot).

Homozigot: Belirli bir lokusta iki özdeş alele sahip olan (homozigot).

Eksik baskınlık: Bir heterozigotta belirli bir lokustaki iki allelin kısmen eksprese edildiği ve neticede bir ara fenotipin oluştuğu durum.

Bağlantı: İki genin oğullara birlikte aktarılabilme ihtimalinin ölçüsü.

Lokus: Bir koromozomun üzerinde bir genin konumlandığı belirli bir nokta.

Mayoz: Gametlerin oluşumunu sağlayan hücre bölünmesi tipi.

Mendel kanunları: Bir karakter için tüm aleller birbirinden bağımsız olarak ayrılır ve her biri gametlerin % 50’sinde temsil edilir, tüm gametler aynı döllenme şansına sahiptir.

Falanjlar: Parmak veya ayak parmağı kemikleri.

Fenotip: Bir organizmada çevreyle bağlantılı olarak genotipin ürettiği fiziksel ve fizyolojik karakteristikler.

Çekinik: Sadece homozigot olması durumunda bir fenotip üreten bir aleldir.

Cinsiyet kromozomları: Bir bireyin cinsiyetini belirleyen kromozomlar. Dişilerde ZW ve erkeklerde ZZ şeklindedir. Dişilerdeki W kromozomu çok küçüktür ve Z kromozomuyla aynı genetik bilgiyi taşımaz.

Cinsiyet-bağlantılı: Bir cinsiyet kromozomu tarafından taşınan.

Vahşi-Tip: ‘Normal’ (mutant-olmayan) fenotipten sorumlu olan allel(ler)dir.

Teşekkür :

*Çeviri aşağıda linki bulunan sayfadan uluslararası üniversite kütüphaneleri sözlüklerindende faydalanılarak orijinaline uygun olarak kurumsal çalışan Lisans çevirmeni arkadaşım,

Özgür Gürkan ERDEM.tarafından aylar süren çalışmalar sürecinde yapılmıştır.Google da olduğu gibi teknik terimlerde Komik ifadeler yer almamaktadır.

**Kendisine emeğinden dolayı teşekkür ediyor çalışmalarının ,başarılarının artarak devamını diliyorum.

Sevgiyle kalın,dostça kalın hobici,yetiştirici arkadaşlarım.

Osman BOZDAĞILI.

http://www.brahmacochin.org/poultry-breeding-genetics

*** Emeğe saygıdan dolayı bizde ciddi bir açık olarak düşündüğümüz bu tercümeyi kaynak belirterek paylaşma gereği duydum.

About Post Author
Super User

A big fan of open source and Ubuntu. Founder at joomlabuff

joomlabuff.com/

Tema stili

Layout Style

Background Image